Türkiye’de konut, arsa ve tarla fiyatlarının yükselmesi, miras paylaşımında yaşanan uyuşmazlıkları da artırdı. Geçmişte aile içinde çözülebilen paylaşımlar, taşınmazların milyonlarca liralık değere ulaşmasıyla daha çetin bir sürece dönüşebiliyor.
Miras kalan evde kardeşlerden birinin oturması, diğer mirasçıların hisselerini satmak istemesi veya payları satın alacak maddi gücün bulunmaması anlaşmayı zorlaştırıyor. Sürecin uzaması ve yeni mirasçıların devreye girmesi ise hissedar sayısını artırarak ortak karar alınmasını daha da güçleştirebiliyor.
Dava açılmadan önce arabulucuya başvuruluyor
Avukat Ali Kayaoğlu, miras kalan taşınmazların paylaşımında doğrudan dava yoluna gitmek yerine arabuluculuk seçeneğinin değerlendirilmesini önerdi. Arabuluculuk görüşmelerinde taşınmazın bir mirasçıda kalması, diğer mirasçıların hisselerinin satın alınması veya taşınmazın anlaşmalı biçimde satılması gibi seçenekler masaya yatırılabiliyor.
Mevzuata göre taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, 1 Eylül 2023’ten itibaren dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak uygulanıyor. Bu nedenle ortaklığın giderilmesi davası açmak isteyen tarafın önce arabuluculuk sürecini tamamlaması gerekiyor.
Tapu payları ve güncel değer belirlenmeli
Uzlaşma görüşmelerinden önce taşınmazın tapu kaydının incelenmesi, mirasçıların pay oranlarının belirlenmesi ve güncel piyasa değerinin tarafsız biçimde tespit edilmesi önem taşıyor. Böylece mirasçılar, hisselerin devri veya taşınmazın satışı konusunda daha somut rakamlar üzerinden görüşebiliyor.
Tarafların anlaşmaya varması hâlinde dava açılmasına gerek kalmadan uyuşmazlık sona erdirilebiliyor. Anlaşma sağlanamazsa arabulucu tarafından son tutanak düzenleniyor ve ortaklığın giderilmesi davası açılabiliyor.
Mahkeme süreci yıllarca devam edebilir
Ortaklığın giderilmesi davalarının süresi; mahkemenin iş yüküne, mirasçı sayısına, tebligat işlemlerine, bilirkişi incelemelerine ve taşınmazın satış sürecine göre değişebiliyor. Bazı mahkemelerin faaliyet raporlarında dosyaların sonuçlanma süresinin 1.652 güne, yani yaklaşık 4,5 yıla kadar çıktığı görülüyor. Ancak bu rakam Türkiye genelindeki bütün davalar için geçerli ortalama süre anlamına gelmiyor.
Arabuluculukta sağlanacak uzlaşma ise hem dava masraflarının önüne geçebiliyor hem de aile içindeki anlaşmazlığın daha fazla büyümesini engelleyebiliyor. Adalet Bakanlığı da ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarının zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmasının, sorunların mahkemeye taşınmadan dostane biçimde çözülmesini amaçladığını belirtiyor.
Önemli not: Arabuluculuk bütün miras uyuşmazlıklarını otomatik olarak çözmüyor. Vasiyetnamenin iptali, mirastan mal kaçırma, mirasçılığın belirlenmesi veya tenkis gibi farklı hukuki taleplerde uygulanacak yöntem değişebilir. Somut dosyanın bir miras hukuku avukatı tarafından değerlendirilmesi gerekir.
