Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Zengin, CNN Türk yayınında annelerin emeklilik haklarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalıların, koşullara uygun prim günlerinin dörtte biri toplam hizmetlerine ekleniyor. Eklenen süre aynı zamanda emeklilik yaşından da indiriliyor. SGK’nın açıklamasına göre bu hak, ilgili durumun belgelendirilmesi şartına bağlı.
Buna göre kapsam içindeki 360 günlük prim süresine 90 gün ekleniyor. Böylece emeklilik hesabında dikkate alınan süre 450 güne ulaşıyor.
İlave prim ve yaş indirimi hesabında, düzenlemenin yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 sonrasındaki uygun süreler dikkate alınıyor.
Çocuğun sürekli bakıma muhtaçlığının hangi tarihten itibaren kabul edildiği de hesabı etkiliyor. Bu nedenle annenin bütün çalışma süresine otomatik olarak dörtte bir oranında ek gün verilmiyor; düzenleme kapsamındaki dönemler belirleniyor.
Zengin’in aktardığı örnekte, annenin 16 yıl boyunca kesintisiz prim ödediği ve bu sürenin tamamının özel düzenleme kapsamında kabul edildiği varsayılıyor.
Örnekte eklenen 1.440 gün, sosyal güvenlik hesabında dört yıllık süreye karşılık geliyor. Normal emeklilik yaşı 58 olan bir kadın için diğer koşullar da karşılanırsa yaş şartının 54’e inmesi mümkün olabiliyor.
Bu örnek bütün anneler için aynı emeklilik yaşının geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Sigorta başlangıcı, statü, primler ve kapsama giren süreler kişiye göre değişiyor.
Annelerin yararlanabileceği diğer imkân ise doğum borçlanması. Gerekli koşulları taşıyan kadın sigortalılar, doğum sonrası prim ödenmeyen uygun süreleri borçlanabiliyor.
Her doğum için en fazla iki yıllık süre, yani 720 gün dikkate alınıyor. Üç doğum için toplam üst sınır 2.160 güne ulaşıyor. Borçlanılacak dönemde çocuğun yaşaması ve ilgili sürelerde uzun vadeli sigorta primi bulunmaması gerekiyor.
Doğum sonrası prim ödenmiş günler varsa bunlar borçlanılabilecek süreden çıkarılıyor. Dolayısıyla üç çocuğu bulunan her anne otomatik olarak 2.160 gün kazanamıyor.
İki hakkın emekliliğe etkisi farklı
Bakıma muhtaç ağır engelli çocuğu bulunan annelere yönelik düzenleme, koşulları karşılayan süreler için hem prim gününü artırıyor hem de yaş indirimi sağlıyor.
Doğum borçlanması ise doğrudan emeklilik yaşından süre düşürmüyor. Borçlanma bedeli ödenerek eksik primlerin tamamlanmasını sağlıyor; yaş şartını karşılamış ancak primi eksik annelerin emekliliğe ulaşmasına yardımcı olabiliyor.
Başvurular SGK tarafından değerlendiriliyor
İlave prim ve yaş indirimi hakkından yararlanmak isteyen kadın sigortalılar, sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüklerine başvurabiliyor. Sağlık kurulu raporları ve dayanak belgeler, SGK’nın yetkili sağlık kurullarınca değerlendiriliyor.
