Doğada yürüyüş yaparken karşınıza çıkan güzel bir çiçeği hatıra olsun diye koparmak, hayatınızın en pahalı hatası olabilir. Şaka değil, tam bir servet değerinde. Malatya'nın sarp kayalıklarında, yaklaşık 1400 rakımlı sessiz yamaçlarda açan o mor mucize yeniden yüzünü gösterdi. "Peşmen Navruzu" olarak bilinen bu çiçek, sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da en nadir biyolojik hazinelerinden biri. Ancak bu güzelliğe dokunmanın faturası, bugün lüks bir otomobil fiyatıyla yarışıyor.
Lüks otomobil parasına tek bir çiçek: 2872 Sayılı Kanun devrede!
Hüseyin Gülfırat isimli bir vatandaşın doğa gezisi sırasında tesadüfen rastladığı bu bitki, aslında devletin en sıkı koruma protokollerinden biriyle korunuyor. 2016 yılında "Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi" kapsamına alınan Peşmen Navruzu, her yıl titizlikle takip ediliyor.
Eğer bu çiçeği "ne olacak ki" diyerek koparırsanız, kendinizi bir anda ağır bir hukuki sürecin içinde bulabilirsiniz. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 20. maddesi bu konuda oldukça katı. 2026 yılı güncellemeleriyle birlikte biyolojik çeşitliliğe zarar vermenin cezası tam 699 bin 245 TL. Üstelik "bilmiyordum" ya da "tesadüfen kopardım" demek de cezayı engellemeye yetmiyor.
Sadece 1400 rakımda açıyor: Malatya'nın 'sessiz' hazineleri
Yeşilyurt’un yüksek kesimlerinde kendine has bir habitat oluşturan Iris Peshmeniana, bölgenin tek endemik zenginliği de değil. Bilimsel envanterlere göre Malatya toprakları, dünyada eşi benzeri olmayan şu türlere de ev sahipliği yapıyor:
Ornithogalum Malatyanum
Hypericum Malatyanum
Bu bitkiler, bölgenin ekosistemi için hayati bir zincirin halkalarını oluşturuyor. Nesli kritik seviyede (CR) olduğu için tek bir kökün bile yerinden sökülmesi, o türün dünya üzerinden tamamen silinme riskini taşıyor. Uzmanlar, bu bölgelerde doğa yürüyüşü yapanları çiçeklere sadece "objektifleriyle" yaklaşmaları konusunda uyarıyor.
