Dört Bilgin
İlim adamlarından dördü bir Hükümdarın meclisinde toplanmışlar.
Hükümdar bunlardan edep namına bir temel teşkil edecek birer söz söylemelerini istemiş.
Birincisi şöyle demiş:
İlim adamının en iyi hasleti(karakteristik özelliği) susmaktır.
İkincisi șu fikri ileri sürmüş:
İnsan için en faydalı şeylerden biri kendi aklına nispetle haddini ve kadrini(değerini) bilmesidir.
Üçüncüsü demiş ki:
İnsan için en faydalı şey ilgilenmediği bir şey hakkında söz söylememesidir.
Dördüncüsü de şöyle demiş:
İnsanin rahatlığı, mukadderatına(kader) teslim olmasıdır.
Dört Padişah
Bir tarihte İran, Hind, Çin ve Rum İmparatorları bir araya gelerek demişler ki:
Her birimiz Dünya durdukça anılacak bir söz söylesin:
Çin Hükümdarı demiş ki:
Söylediğim bir sözden pişman olmaktan ve dönmektense, söylemediğim bir sözü söylememeğe kadir olmak isterim.
Hind Hükümdarı şöyle demiş :
O sözü söyleyene şaşarım ki lehinde ise işine yaramaz; aleyhinde ise kendisi fena bir âkıbete düçar olur ve kendi kendisini mahveder.
Rum Kayseri demiş ki:
Söylemediğim bir söz için hiç te pişman olmadım. Lâkin ağzımdan çıkan bir çok sözler yüzünden sonraları çok pişmanlık duydum.
İran Şehinşahı da şöyle söylemiş:
Söz ağzımdan çıktı mı bana hâkim olur. Söylemedikçe ben ona hâkimim!
Üç Balık
Bir gölde üç balık yaşıyordu. Bunlardan biri akıllı ve zeki, ötekisi daha akıllı ve daha zeki, üçüncüsü ise tutuk ve acizdi.
Bir gün o civardan geçen 2 avcı, gölde balık tutmak istemişler.
Üç balık ise bu iki avcının konuşmalarını işitmişler.
Bu konuşmanın ardından en akıllı balık gölden o civardaki nehire bir yol bulup, geçip gider. Aklını daha az kullanan, avcıların yapacakları hareketi bekler. Ona göre tedbir alır.
Bir de bakar ki balıkçılar kaçacağı o yolu kapamış. Başta zeki arkadaşım gibi hemen kaçıp gitmedim şimdi zamanını kollayıp, kaçıp kurtulurum der. Fakat pes vazgeçmez.
Aklımla bir fikir daha gelir. Kendini ölü gösterir. Avcılar onu tuttuklarında koyarlar bir kenara. O da kendini nehire doğru koyuverir ve kurtulur.
Âciz balık ise olanlar karşısında tutulur kalır. Bir oraya buraya gider ve sonunda avcılar onu yakalar.
(Doğu şaheserleri serisinden alıntıdır)