CEVDET KOZANOĞLU (1896-1986)
Cevdet Kozanoğlu, 31 Aralık 1896 yılında İstanbul-Kasımpaşa’nın Kulaksız Ahmet Mahallesinde doğar. Babası, Kozanzade’lerden Deniz Yüzbaşı Ali Fehmi Bey, Annesi Emine Hanım’dır.
Mahallesindeki Hadîka-yı Marifet Mektebini (ilkokulunu) bitirdikten sonra Kasımpaşa Nümune Rüştiyesi (ortaokulu) ve Kabataş İdadisine (lise) devam eder. Ancak, ailevi sebeplerle idadiyi bitiremez.
Küçüklüğünde mûsikiye düşkünlüğünü ailesi fark eder ve on bir yaşındayken ud alır ve fiilen musikiye başlamanın kapısı açılır. İlk hocası olan Hıfziye Hanım’dan bir yıl ud dersi alır. Kulaksızdaki Santuri Ziya Bey’in yönettiği meşkhaneye yazılır. Böylece mûsikide ilk ciddi çalışmaya başlamış olur. İki yıl devam eder. Hocası, Cevdet’i, Eyüplü Udi Ali Salâhi Bey’e yöndendirir ve oraya devam eder. Bu sayede yeni hocasından ud ile ilgili teknik bilgiler öğrenir. Küçük Piyale Camii İmamı Cemal Efendi’den makam, usül, form dersleri alır. O zamanın imamlarının musikiye günah gözüyle bakmadıkları ortaya çıkıyor.
Cevtet Kozanoğlu, piyasada serbet çalışmaya başlar. İlk olarak, Sirkeci’deki meşhur Hilâl Lokantasında çalmaya başlar.
Kasımpaşa’daki İttihat-ı Mûsiki, Mahfil-i Mûsiki, Kasımpaşa Nahiye Mûsiki Kolu” gibi cemiyetlerin kurucuları arasında yer alır. Halkevleri kurulunca, Tophaneli Ali Bey’den sonra burada yöneticilik yapar.
Askerlik hizmetini, Sahra Topçu Okulu Marangozhanesinde yapar ve burada mobilyacılık mesleğini öğrenir. Daha sonra bir mobilya fabrikasına girerek sanatın inceliklerini de öğrenir.
Tanınmış Lütiye (enstrüman yapımcısı) Arşak Köseyan ve diğer ustalardan enstrüman yapımını öğrenir ve Türk Mûsikisi sazlarının imalâtında başarılar elde eder.
Fikret Hanım ile evlenir. Daha sonra Hafız Burhan’ın eşinin akrabası olan Remide Hanım ile evlenir.
1926 yılında hizmete açılan İstanbul Radyosuna, Mesud Cemil, Ruşen Kam ve Vecihe Danyal, sazende olarak girerler.
Aslında radyonun ilk kurulduğu yıllarda yayına konan “Klâsik Türk Mûsikisi Korosu”nun icrasında; Reşat Erer, Kemal Niyazi Seyhun, Refik Fersan, Fahire Fersan, Vecihe Danyal ve Mesud Cemil vardır. Mesud Cemil, Ruşen Kam ile Cevdet Kozanoğlu’nun da radyo icrasına girmelerini ister. Cevdet Kozanoğlu, böylece radyoda ud çalmaya başlar.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul’a geldiğinde Çanakkale Milletvekili Rasim Ferit Tuluy’un Yeniköy’deki yalısına da uğrar. Rasim Ferit Bey, Cevdet Kozanoğlu’nun da bulunduğu saz ve ses sanatçılarıyla fasıl yapar.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, saz ve ses sanatçılarının, Büyük Postanenin üst katında Türk Sanat Müziği eserleri icra ettiği sırada, Ertuğrul Yatı ile Marmara’ya açılır. Radyo dinlerken, sevdiği şarkıların okunmasını telsiz-telefonla ister. Sanatçılar çalarla ama Gazi, “eski şarkıların icra edilmesini ısrarla ister. Sanatçılar geçer. Sazlar ve ses sanatçıları çok yorulmuştur. Mesud Cemil; “Sayın dinleyenler. Atatürk Hazretlerinin emirleri üzerine şimdi de Rast-ı Atik Makamında çok eski bir şarkı dinleyeceksiniz” diye anons yapar. Sanatçılar, Ahmed Arif Bey’in; “Bilse bir kere o şuh, hal-i perişanımızı. Rahmedip yakmaz idi bu derece canımızı” şarkısını çalmaya başlarlar. Eserin nakaratı okunurken bir telefon gelir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün; “Kâfi, çocuklar isitirahat edebilirler” emri ile sanatçılar evlerine giderler.
İki gün sonra Atatürk’ün daveti üzerine, Mesud Cemil, Ferid Kam, Cevdet Kozanoğlu ve Akile Artun birlikte Dolmabahçe Sarayına giderler. Gazi’nin yanında, Fasıl Şefi Hanende Binbaşı Hafız Yaşar ve Kemani Sadi Işılay vardır. Mükemmel bir icra yaparlar.
Cevdet Kozanoğlu’nun en büyük özelliği sanata göstediği özen ve titizliğidir. Ankara Radyosunda sanatçıların, özellikle ses sanatçılarının disiplin içinde yetişmelerine büyük önem verir. Radyonun konservatuvar gibi eğiticiliği öne çıkar. Kozanoğlu’nun dört şarkısı vardır.
Cevdet Kozanoğlu, 1986 yılında Ankara’da vefat eder. Cebeci Asri Mezarlığına defnedilir. DEVAM EDECEK
Kaynak: Cevdet Kozanoğlu - Radyo Hatıralarım
Dr. Nazmi Özalp: TÜRK MÛSİKİSİ TARİHİ - 2. Cilt - Sayfa: 123-124
