Milyonlarca çalışan için emeklilik hesabı yeniden masada. EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için yaş şartı kaldırıldı ancak bu tarihten sadece bir gün sonra işe başlayanlar için tablo tamamen değişti. 53, 56, 58 ve 60 yaş senaryoları, prim gününe ve sigorta başlangıcına göre farklılaşıyor. Peki EYT’yi kaçıranlar hangi şartla emekli olabilir?
Türkiye’de emeklilik sisteminin kırılma noktası olarak görülen EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için yaş engelini ortadan kaldırdı. Ancak 9 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartı devam ediyor. Bu durum, kamuoyunda “kademeli uçurum” tartışmalarını da beraberinde getirdi.
53 – 56 Yaş Aralığında Emeklilik Mümkün mü?
EYT kapsamına girmeyen ancak 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olan ve prim günü eksik kalan çalışanlar için “kısmi emeklilik” formülü devreye giriyor. 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü tamamlayanlar yaş şartıyla emekli olabiliyor.
Kadın çalışanlar, 3600 günü tamamlama tarihine bağlı olarak 50 ile 58 yaş arasında emekli olabiliyor. Erkeklerde ise bu aralık 55 ile 60 yaş arasında değişiyor. 53 yaşında emeklilik senaryosu, genellikle 3600 gününü belirli tarihlerde tamamlamış kadın sigortalılar için mümkün olabiliyor. Erkeklerde ise 56 yaş bandı, yine tamamlanan tarihe göre gündeme geliyor.
Burada kritik unsur, 3600 günün hangi yıl tamamlandığı. Tarih ilerledikçe emeklilik yaşı da kademeli olarak yükseliyor.
58 ve 60 Yaş Formülü: 2000’li Girişliler İçin Net Kural
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için sistem daha net.
Kadınlar için şart:
58 yaş + 7000 prim günü
Erkekler için şart:
60 yaş + 7000 prim günü
Alternatif olarak 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günüyle de emeklilik mümkün. Ancak bu durumda yaş şartı değişmiyor. Kadınlar yine 58, erkekler 60 yaşında emekli olabiliyor. 4500 gün seçeneğinde bağlanacak aylık, prim gününe bağlı olarak daha düşük olabiliyor.
2008 Sonrası: Kademeli Artış Dönemi
1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için 5510 sayılı Kanun kapsamında kademeli yaş sistemi uygulanıyor. Bu grupta prim şartı 7200 gün. Emeklilik yaşı ise kadınlarda 58’den başlayıp 65’e, erkeklerde 60’tan başlayıp 65’e kadar kademeli olarak yükseliyor.
Kim, Hangi Şartla Emekli Olur?
• 8 Eylül 1999 ve öncesi: Yaş şartı yok (5000 – 5975 gün)
• 8 Eylül 1999 öncesi kısmi: 3600 gün + yaş şartı
• 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008: 7000 gün + 58/60 yaş
• Aynı dönem “yaştan”: 4500 gün + 25 yıl + 58/60 yaş
• 1 Mayıs 2008 sonrası: 7200 gün + kademeli 58-65 yaş
Uzmanlar, emeklilik tarihinin tamamen kişisel hizmet dökümüne bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Staj ve çıraklık başlangıçları sigorta başlangıcı sayılmıyor. Askerlik ve doğum borçlanması ise başlangıç tarihini geriye çekebiliyor.
Emeklilik hesabı yapmadan önce e-Devlet üzerinden “Çalışma Hayatım” uygulamasının kontrol edilmesi ya da doğrudan SGK il müdürlüklerinden bilgi alınması öneriliyor. Mevzuata göre küçük bir tarih farkı, emeklilik yaşında 15-20 yıllık değişime yol açabiliyor.
