OY

Yayınlama: 29.03.2024
Düzenleme: 10.05.2024 13:32

OY

Seçimleri henüz geride bırakmışken bu konuyu biraz inceleyelim istiyorum: Seçilme yeterlilikleri nelerdir? Kimler aday olabilir? Oy kullanma hakkını kullanamayanlar kimlerdir? Oy kullanmamanın cezası var mıdır? Şimdi tüm bu sorulara yanıt arayacağız.

Anayasaya göre seçimler ve halkoylaması; serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy açık sayım döküm, temsilde adalet yönetimde istikrar esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır. Ancak yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının oy hakkını kullanabilmeleri için kanun, uygulanabilir tedbirleri belirler.

Milletvekili olabilme şartları: 1) 18 yaşını doldurmuş olmak, 2) Türk vatandaşı olmak (Çifte vatandaşlık seçilmeye engel değildir, Türk vatandaşlığına geçmiş yabancı asıllı kişiler de milletvekili seçilebilirler.) 3) Askerlik ile ilişiği olmamak,  4) En az ilkokul mezunu olmak, 5) Kısıtlı olmamak,  6) Kamu hizmetinden yasaklı olmamak,  7) Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar,  8) Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma suçlarından hüküm giymiş olanlar ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa uğramış bile olsalar milletvekili seçilemezler.

Bir siyasi partiye mensup olsun olmasın seçilme yeterliliğine sahip her Türk vatandaşı Seçim Kanunu hükümlerine göre milletvekilliğine aday olabilir.

Dolayısıyla; eğitim şartını sağlamayan, askerlik ile ilişiği bulunan (silah altındaki er,

erbaşlar, askeri öğrenciler vb.), taksirli suçlar hariç bir yıl ve daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar (taksirli suçlardan hüküm giyenler kullanabilir, tutuklular kullanabilir), sayılı yüz kızartıcı suçlardan biriyle hüküm giymiş olanlar ve kamu hizmetinden yasaklılar, kısıtlılar oy kullanamayacaklardır.

Oy vermemenin cezası ise idari para yaptırımıdır. Tutar seneden seneye değişmekle beraber, oy kullanmak hak ve vazifesini yerine getirmeyen vatandaşlar için PTT aracılığıyla ceza tebligatı çıkarılır.